مقدمه

در طی دوران آشنایی با سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی متوجه موضوع مهمی شدم و آن موضوع این بود که در شناخت و تعریف جواهرات برای علاقمندان حد میانه ای که مفاهیم کاربردی بازار را به مفاهیم دانشگاهی گوهرشناسی گره بزند وجود ندارد.این مسئله در مورد پر طرفدارترین سنگ یعنی عقیق بیشتر از همه دیده میشود. لذا تا آنجایی که تجربه و سواد اندک بنده در این کار مجال میدهد بر آن شدم که از این خلا در حد توان اندکم بکاهم و تعاریفی در مورد عقیق ارائه دهم که قابل استفاده برای طیف وسیعی از علاقمندان باشد.امیدوارم خوانندگان محترم با بیان کردن نظریات و تجربیات بر بلوغ و شیوایی هر چه بیشتر مطلب کمک نمایند.

در انتهای مقدمه به عنوان نگارنده و مولف این مطلب بایست معترف باشم که به انحصار مطالب علمی علاقه ای ندارم و همکاران هر کجا که لازم باشد با انتقال این مفاهیم و نشر آن ولو به صورت کپی در وبلاگها و وبسایتها در گسترش آگاهی کوشا باشند.

گردنبند قدیمی عقیق طبیعی

عقیق چیست

اولین چیزی که علاقمندان با کاوش در موتورهای جستجوگر علی الخصوص گوگل google.com با آن مواجه میشوند تعریف اولیه از عقیق میباشد.بنابر این جستجوها گفته میشود که واژه عقیق Agate برگرفته از نام رودخانه ای به نام Achates در شبه جزیره سیسیل میباشد که نام امروزی آن Dirillo بوده و در جنوب شرقی این جزیره واقع شده است. در صورت آشنایی با زبان انگلیسی میتوانید مطالب مفیدی در خصوص تعاریف اولیه از عقیق در دانشنامه ویکی پدیا (en.wikipedia.org/wiki/Agate) مطالعه بکنید :

عقیق ویکی پدیا

دومین موضوع گفته شده در اکثر وبسایتهای مرتبط با گوهر شناسی و … بیشتر بررسی آکادمیک خواص فیزیکی سنگ عقیق از قبیل ضریب شکست نور ، جرم حجمی ، سختی و … میباشد که در اینجا برای جلوگیری از تکرار جز در مواقع لزوم به آنها نمیپردازیم.

در کانی شناسی ایرانی کهن بر اساس حفاریهای علمی باستان شناسی تاریخچه استفاده و شناخت سنگ عقیق در سرزمین پارسی به هزار سوم قبل از میلاد مسیح باز میگردد.مطابق اطلاعاتی که از کتیبه کاخ داریوش در شوش به دست آمده چنین دانسته شده که در آن دوران عقیق بیشتر به عنوان زینت آلات و مهرهای سلطنتی به کار میرفته و منشا استخراج عقیق “سغد” بوده است.نام سنگ عقیق تحت عنوان “سیکابروش” در الواح باستانی ایران ذکر شده که درآن سیکا به معنای عقیق و بروش به معنای سنگ بوده است (مرجع : کانی شناسی در ایران قدیم تالیف مهندس محمد زاوش).در ادبیات ایران نیز اشعاری از جانب شاعران و عرفا درباره سنگ عقیق ذکر شده است

مولوی :    گفت در گویش و گل خندانش کرد                     گفت با سنگ و عقیق کانش کرد

حکیم نظامی :     دو شکر چو عقیق آب داده                           دو گیسو چون کمند تاب داده

مهره های قدیمی آنتیک عقیق

کاربردهای عقیق

بر اساس یافته های باستان شناسان در جزیره کرت (Crete) کشور یونان گویا کهن ترین آشنایی انسان با سنگ عقیق به عصر برنز (Bronze Age) در حدود چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح باز میگردد .با مراجعه به موزه ها در اکثر نقاط جهان و بازدید از اشیای بدست آمده به سادگی میتوان دریافت که از عقیق نه تنها در ساخت زیورآلات و مهرهای استوانه ای استفاده های فراوانی میشده بلکه در دوران باستان اعتقادات و افسانه های ناشناخته ای دلیل کاربرد سنگ عقیق بوده است.به عنوان نمونه میتوان به طلسمهایی اشاره کرد که به روی سنگ عقیق حکاکی میشده و یا از فرمها و تراشهای خاصی عقیق که از آنها به عنوان ابزار سحر و جادو بهره گرفته میشده است.به عنوان مثل میتوان به مهره های عقیق منقوش کشف شده در آرامگاه جنگجویان و پادشاهان باستان اشاره کرد. امروزه در بازار ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس این ساخته های کهن که اکثرا به صورت مهره های کروی و گاهی از اوقات با اشکال هندسی شش گوش یا هشت گوش میباشد ، علاقمندان خاص خود را دارد.

در تصویر زیر سه عدد عقیق کیفی و تعدادی مهره قدیمی و آنتیک ساخته شده از عقیق دیده میشود

کارنلاین آنتیک و مهره قدیمی عقیق

در کاربردی دیگر میتوان مهرها و استامپهای تخت و استوانه ای زیبای ساخته شده از سنگ عقیق را دید که در گذشته برای اعتبار بخشی به مکتوبات و اسناد استفاده میشده است.در واقع از دوران باستان تا چند دهه اخیر دومین و عمده ترین کاربرد عقیق در گستره وسیعی از اروپا گرفته تا چین به عنوان مهر و استامپ بوده است. حافظ در بیتی زیبا اشاره زیبایی به این نکته دارد :

اگر به رنگ عقیق است اشک من چه عجب

که مهر خاتم لعل تو هست همچو عقیق

از عقیق در مصر باستان و در دوره فراعنه به عنوان سنگ جادویی محافظ و احیاگر استفاده میشده چنانکه در نقاب طلایی توت آنخ آمون تکه هایی از عقیق سرخ در این تعبیر جادویی دیده میشود و در سایر مقابر فراعنه مصر نیز گویا تکه هایی جالب از عقیق سرخ بدست آمده است که نشانگر اهمیت عقیق در نزد مصریان باستان میباشد

در کشورهای آسیای شرق دور نظیر چین و تایلند و …چه در گذشته های دور و چه در عصر حاضر از سنگ عقیق در ساخت مجسمه و تندیسها استفاده میشود.البته کاربردهای استثنایی جالبی نیز در این بین وجود دارد که میتوان از جمله آنها میتوان  به ساخت ابزار برشی و چاقو با تیغه هایی از جنس عقیق اشاره داشت.این تیغه های عقیق بیشتر در جنوب کشور ایالت متحده امریکا و برزیل به صورت تفننی ساخته و استفاده میشود.در سایت (www.artofishi.com) نمونه های جالبی از چاقوهای ساخته شده از عقیق ، جاسپر ، آبسیدین و اوپال دیده میشود که برای فروش عرضه شده است. این ساخته ها در نوع خود جالب و کم نظیر میباشد :

چاقوی آنتیک با تیغه سنگی

در عصر حاضر در چهارسوی دنیا از عقیق بیشتر در ساخت زیورالاتی نظیر انگشتر ، گردن آویز ، دستبند و … استفاده میشود.کاربرد دیگر از سنگ عقیق در ساخت تسبیح هایی است که مسلمانان و پیروان سایر ادیان مانند مسیحیت از آن استفاده میکنند.

در کشور ما ایران بیشترین کاربرد عقیق در ساخت زیورآلاتی نظیر انگشتر و گردن آویز میباشد.به دلیل توصیه ها و روایاتی فراوانی که در دین اسلام در خصوص استحباب استفاده از عقیق یمانی وجود دارد ، استفاده از عقیقهایی که منشا استخراج آنها کشور یمن میباشد در ایران و همچنین مسلمانان سایر کشورهای دیگر طرفداران زیادی دارد که در جای خود به تفصیل به آن خواهیم پرداخت.البته این اقبال برای سنگ عقیق یمن از قدیم وجود داشته چنانچه که امیر معزی میفرماید :

 می به رنگ عقیق یمن که چون زقدح

دهد فروغ که گویی ستاره یمن است

گردنبند قدیمی عقیق یمنی

منشاء پیدایش عقیق

با توجه با ساختار فیزیکی و کریستالی عقیق به سادگی مشخص میشود که سنگ عقیق منشا سیلیسی دارد. در حقیقت عقیق نوعی سنگ دُرّ و یا کوارتز میباشد که با انحلال عناصری نظیر آهن ، نیکل ، کروم ، منگنز و … در شبکه کریستالی سیلیس ایجاد شده است و در برخی جاها به حدی فاصله مرز کوارتز و عقیق به هم نزدیک است که نمیتوان به طور مطلق به کوارتز بودن و یا عقیق بودن رای داد.حتی در سایر مشتقات بلور کوارتز نظیر اوپال ، آمیتیس ، کلیسیت و … مرز عقیق مشخص نیست و به عنوان مثال مابین آمیتیست و عقیق بنفش در برخی موارد به سختی میشود فاصله ای قائل شد.

منشا پیدایش سنگ عقیق هنوز به طور قطعی مشخص نیست اما گفته میشود که عقیق منشاء آتشفشانی دارد.در طبیعت و در معادن ،شکل خام عقیق به صورت بلوردان (ژئود Agate Geode) توخالی میباشد که بر طبق تئوریهای زمین شناسی گفته میشود که این بلوردانها در حین سرد شدن مواد مذاب (Magma) در مجاورت ساختارهای سیلیسی تشکیل شده و تولد کریستال کوراتز با همگرایی املاح و اکسیدهای عناصری نظیر آهن منجر به پیدایش عقیق شده است.به بیان ساده در این تئوری گفته میشود که مایعات داغ (نظیر آبفشانها و چشمه های آب گرم) که در مجاورت آتشفشانها قرار داشته و غنی از سیلیس (سیلیس ژله ای) بوده، در حین سرد شدن در داخل حفره سنگ های ولکانیک ، با تبلور (crystallize) و رسوب گذاری لایه لایه منجر به تشکیل ساختار عقیق شده است.

ژئود سنگ عقیق

نکته و پدیده جالب اینجاست که در داخل برخی بلوردانهای عقیق ، مایعات گرم اولیه از پیدایش عقیق باقی مانده است و در صورت زیبا بودن تلاش میشود که در ساخت زیورآلات استفاده شود.در اصطلاح علمی این شکل ویژه عقیق آبدار (Enhydratic agate) نام دارد. لازم به ذکر است این مفهوم علمی از سنگ عقیق با مفهوم بازاری عقیق آبدار که به نگینهای عقیق شفاف و خوش رنگ اشاره میکند، فاصله معنایی زیادی وجود دارد

طبق نظریه های زمین شناسی تشکیل عقیق به دوره زمین شناسی پرمین (Permian) و خاکسترهای به جا مانده از آتشفشانهای آن دوره مربوط میشود و جویندگان معادن عقیق میتوانند با توجه به این نکته ، در لایه ها و طبقات زمین مربوط به این دوره از زمین شناسی کانسارهای عقیق را جستجو و کاوش نمایند

Mineralogical and geochemical investigations of agates from Permian volcanic rocks of the Sub-Erzgebirge basin (Saxony, Germany) were made to constrain the genesis and characteristics of these spectacular forms of silica in acidic volcanic host rocks (reference : www.researchgate.net)

عقیق طبیعی سنگ ولکانیک

 طبقه بندی انواع عقیق

تعاریفی که از عقیق در این بخش مشاهده خواهید کرد ، برگرفته از جامع ترین مفاهیم بین المللی در خصوص عقیق میباشد و به شما کمک خواهد نمود که بتوانید در متون و گفتگوها با علاقمندان به عقیق در سایر کشورها علی الخصوص کشورهای قاره اروپا و امریکا ارتباط برقرار کرده و بتوانید منظور آنها را از نوع عقیق درک نمائید. پس علاوه بر دانستن طبقه بندی کلی عقیقها ، میتوانید با مفاهیم جهان شناختی عقیقها نیز آشنا شوید.

اولین مطلب در آشنایی کلی با سنگ عقیق عبارت کلسدونی (Chalcedony) میباشد.وقتی این کلمه گفته میشود منظور تمام انواع عقیقها چه از لحاظ رنگ و چه از لحاظ ماهیت میباشد.گوهرشناسان در تفکیک سنگهای مشتق شده از کریستال کوارتز، همه انواع سنگهای عقیق را در گروهی به نام کلسدونی جای میدهند.(مرجع : en.wikipedia.org/wiki/Chalcedony)

عقیق با لایه های سرخ قهوه ای سفید

معمولا مهمترین فاکتور در نامگزاری و طبقه بندی عقیقها رنگ عقیق میباشد و رنگ سنگهای عقیق بسته به اینکه نقش غالب در شبکه کریستالی به کدام عنصر دلالت دارد از سرخ تا زرد و خاکستری و….گسترده است.در این بین عقیق نباتی سفید رنگ (White Agate) خالص ترین نوع عقیق قلمداد میشود و هرچه رنگ سفید و شفافیت این عقیق بالاتر باشد ، به همان میزان درجه خلوص بالاتر خواهد بود.

عقیق سرخ (Red agate) که کارنلین (Carnelian, Encyclopædia Britannica – Cornelian, Oxford English Dictionary – Corneolus) نیز نامیده میشود محبوبترین نوع در میان عقیقهاست و این محبوبیت به سادگی در مهرهای استوانه ای دوره آشوریان و همچنین زیورالات باستانی به جا مانده از فراعنه مصر در موزه والترز (Walters Art Museum) مشخص است.این وجه تسمیه شامل عقیقهای با طیف رنگ زرد مایل به سرخ تا سرخ مایل به قهوه ای شناخته میشود.در واقع واژه کارنلین از نام کرنل (kornel) که نام نوعی گیلاس در زبان لاتین گرفته شده است که در آن بنابر تشابه ،رنگ این میوه از قرمز گوشتی تا قهوه ای مایل به قرمز دیده میشود.حتی در میان یمنیها و اعراب علاقمند عقیق این رنگ گیلاسی تحت عنوان العقیق الکرزی معروف و محبوب میباشد. گوهرشناسان عنصر غالب و علت سرخی عقیق را اکسید آهن سه ظرفیتی ابراز میکنند. بر اساس تجربیات هنرمندان حکاک گویا سختی این نوع عقیق نسبت به سایر انواع دیگر عقیق مختصری کمتر بوده و به علت نرمی و جلاپذیری خوب مناسب حکاکی و ساخت مهر میباشد.

نمونه های معدنی عقیق کارنلین

عقیق سیاه که اونیکس و یا انیکس (Onyx) نامیده میشود، معمولا دارای ساختاری به صورت لایه لایه بوده و در برخی مواقع لایه های سیاه و سفید به طور موازی در مجاورت هم قرار میگیرد که به این حالت نام دو پوست اطلاق میشود.کلمه اونیکس ریشه یونانی دارد که به معنای ناخن انگشت میباشد.دو لایه بودن و دو پوست بودن اونیکس دستمایه حکاکی های زیبا بوده و معمولا در این زمینه کاربرد زیادی دارد.معمولا سوره ناس و آیات و عباراتی که میتواند کیفیت روحانی ویژه ایجاد کند و یا حالت محافظت نیاز باشد ،کار روی عقیق سیاه انجام می پذیرد.

عقیق سیاه اونیکس onyx

سارداونیکس (Sardonyx) به عقیق سرخ (تا قهوه ای رنگ) لایه لایه (با لایه های موازی) گفته میشود که یک یا چند رگه سفید یا سیاه در بین لایه ها دیده میشود وجه تسمیه این تیپ عقیق از سارد (sard) شهری در آسیای صغیر گرفته شده است.این نوع عقیق ،مشابه عقیق سرخ کارنلاین میباشد با این تفاوت که ساختار آن به صورت لایه های موازی قابل تفکیک شکل گیری کرده است . در برخی مواقع ساردونیکس را اونیکس سرخ (Red onyx) نیز مینامند.در تعاریف سنگهای عقیق از لحاظ طیف رنگی و طبیعت لایه لایه بودن ، گاهی اوقات عقیق سلیمانی (Solomon’s Agate) را در این طبقه قرار می دهند و انواع عقیق سلیمانی نظیر باباقوری (باباغوری مشابه چشم) و عین البقر (عقیق دو لایه سفید که در آن لایه سرخ بروی لایه سفید قرار داشته و همانند چشم گاو دیده میشود) در این گروه قرار دارد و گویا در میان علاقمندان اعتقاد بر این است که گونه اخیر عقیق سلیمانی دافع نیروهای منفی و چشم زخم میباشد.

عقیق زرد (Yellow Agate) یکی از گونه های پرطرفدار عقیق است.سنگ عقیق با رنگ زرد در میان انواع دیگر عقیق کمیاب و ارزشمند میباشد و با توجه به قیمت بالا و کمیابی آن متاسفانه در بازار تلاش میشود تا با رنگ کردن و فرآیندهای شیمیایی ، نمونه های فرآوری شده از سنگهای عقیق سفید ابلق و یا عقیقهای کم ارزش دیگر به افراد کم تجربه فروخته شود. در تصویر زیر سنگ عقیق زرد کهنه یمنی دیده میشود که هیچگونه اصلاح رنگی در آن وجود ندارد و رگه های پرتقالی و درونگیرهای سنگ همگی بر طبیعت یمنی نگین دلالت دارد :

عقیق زرد یمنی yellow yemeni agate

عقیق سبز (green agate) گونه پر طرفدار دیگر عقیق میباشد که در آن هیدروکسید نیکل نقش رنگساز کریستال سیلیس را بر عهده دارد.در انواع گرانبهای عقیق سبز پدیده بسیار جالبی رخ میدهد و آن اینست که رنگ سبز سنگ در مجاورت نور خورشید و حرارت تغییر میکند و تغییر فاز رنگی میدهد اما پس از خنک شدن و در مجاورت رطوبت رنگ سبز دوباره به حال اولیه خود باز گشت میکند. در گروه سنگهای مشتق شده از کوارتز ، سنگ عقیق سبز را کریسوپریز (Chrysoprase) نیز مینامند که در زبان یونانی به معنای تره فرنگی میباشد.در ابتدا این سنگ در قرن چهاردهم میلادی از شمال لهستان و در منطقه ای به نام سیلسیا (Silesia) استخراج میشده که این کار در آنجا به علت اتمام کانی مرغوب انجام نمیشود ولی به جای آن در کوئینزلند استرالیا (Queensland, Western Australia) مرغوب ترین نوع عقیق سبز استخراج میشود و البته معادن دیگری برای عقیق سبز در افریقای جنوبی و امریکا (ایالتهای اورگان ، آریزونا و کالیفرنیا) وجود دارد.نوع کم کیفیت عقیق سبز از معادن برزیل و هندوستان استخراج میگردد.در تصویر زیر یک تکه سنگ عقیق سبز به وزن 235 قیراط و قیمت 46 دلار را مشاهده میفرمائید :

عقیق سبز 235 قیراطی ترکیه

در زیر تصاویر دستبند و اسلایس سنگ عقیق سبز برزیلی مشاهده میشود

لازم به ذکر است که هیچگونه بهسازی رنگی در دو مذکور انجام نگرفته است

اسلایسهای عقیق سبز برزیلیدستبند عقیق سبز برزیلی

نوع دیگر عقیق سبز از سال 1950 از کشور افریقایی زیمبابوه (Zimbabwe) استخراج میشود که در آن به جای عنصر رنگساز نیکل ، عنصر کروم با ایزوتوپ سه ظرفیتی (chromium(III) oxide) باعث ایجاد رنگ سبز در شبکه کریستالی سیلیس میباشد و تحت عناوین mtorolite، mtorodite یا matorolite در سنگ شناسی تعریف شده است.این کانی علاوه بر کشور زیمبابوه در بولیوی ، غرب استرالیا ، آناتولیا (Anatolia) در ترکیه ،کوهای اورال (Ural mountains) روسیه و کشورهای بالکان یافت میشود.از این تیپ عقیق سبز آثاری مرتبط با دوره امراتوری روم باستان (Roman Empire) به شکل جواهرات و مهر (seals) بر جای مانده است.

عقیق سبز زیمبابوه Mtorolite

تفاوت دو گونه عقیق سبز فوق الذکر را به وسیله یکی از ادوات جواهرشناسی به نام فیلتر چلسی (Chelsea filter) میتوان مشخص کرد چرا که فیلتر چلسی قادر به تمایز و افتراق سنگهای کروم دار نظیر زمرد بوده و عقیق سبز با ترکیبات کروم را میتوان به سادگی از نوع نیکل دار توسط فیلتر چلسی متمایز کرد.

در تصویر زیر سنگهای طبیعی عقیق سبز هندی دیده

میشود لازم به ذکر است که عقیقهای سبز دیده شده در این تصویر بدون بهسازی رنگی میباشند

سنگهای طبیعی عقیق سبز هندی

امروزه از معادن آچه در اندونزی (Aceh Indonesia) نیز عقیق سبز استحصال میشود ولی گویا مسافران خارجی و توریستها گاهی اوقات در آنجا به اشتباه کانی سرپنتین (serpentine) را به جای عقیق سبز خریداری مینمایند در هر صورت جای نگرانی نیست چرا که سختی سرپنتین در بین 2 تا 5 متغییر است در حالیکه سختی عقیق بالاتر از 6 بوده و به راحتی با دستگاه سختی سنج میتوان عقیق سبز را از سرپنتین متمایز کرد. در زیر دو تصویر از سایت معتبر (geology.com) در این خصوص آورده شده است :

سنگهای تراش خورده سرپنتینسنگ سرپنتین

امروزه در بازار کشور ما ایران نوع مرغوب عقیق سبز استرالیایی کمتر دیده میشود و قسمتی از عقیقهای سبز اصل وارداتی مربوط به کشورهای آسیای جنوب شرقی و هند است و در این بین متاسفانه به دلیل تقاضایی که برای عقیق سبز وجود دارد ، اکثر عقیقهای سبز بازار عقیقهای سبز کم ارزش برزیلی و یا عقیقهای نامرغوب دیگر است که با اصلاح و رنگ آمیزی به فروش میرسد و همچنین در برخی اوقات یشم سبز شفاف هندی و سرپنتین به جای عقیق سبز فروخته میشود.با توجه به تصاویری که در مورد سنگ عقیق سبز ارائه شده به نظر میرسد که تشخیص عقیق سبز اصل برای خوانندگان محترم نسبت به قبل کمی آسانتر و سهل تر شده باشد.

در تصویر زیر کلوخه سنگهای نیم تراش عقیق سبز

مرغوب بدست آمده از معادن آچه اندونزی دیده میشود که آماده تراش نهایی میباشد

سنگهای عقیق سبز آچه اندونزی

قیمت عقیق سبز اصل اندونزی با تراش دامله به ابعاد طولی 20 عرضی 14 و ارتفاع 10 میلیمتر بسته به درجه رنگ و شفافیت نگین با کیفیت خوب تا عالی بین 50 تا 150 دلار متغیر میباشد و همزمان با همین ابعاد ، قیمت عقیق سبز برزیلی در بازه قیمتی 5 تا 10 دلار قرار دارد.

قیمت سنگ عقیق سبز

توجه : در پدیده ای جالب در سنگهای عقیق گاهی اوقات رنگهای سبز و زرد به صورت رگه های مجاور و همسو اشکال زیبایی ایجاد میکنند.این گونه زیبا از عقیقها در امریکا یافت میشود.

در طبقه بندی بعدی سنگهای عقیق ، فاکتورهای شکل و طبیعت کریستالی مد نظر میباشد و میتوان به شناخت و تعریف و تفسیر این عقیقها فارغ از تعریف رنگ پرداخت :

عقیق شجر یا عقیق شجری (Moss Agate or Dendritic Agate) به گروهی از عقیقهای سفید یا کبود و در برخی از انواع یمنی سرخ گفته میشود که در داخل آنها ساختارهای تصویری یا نقوش انتزاعی دیده میشود و عمده علت پیدایش این سنگ ، رشد ساختار دندریتی اکسید منگنز در داخل سنگ عقیق به هنگام تبلور شبکه کریستالی سیلسی میباشد. در بخش انگشترهای شجر به تفصیل به موضوع تشکیل عقیق شجر و دلایل و انواع پرداخته شده است که میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر به این قسمت مراجعه بفرمایید.

عقیق شجر طبیعی

عقیق آتشین یا عقیق آتشی (Fire agate) نوعی عقیق میباشد که ساختار چند رنگی مانند اوپال دارد (طیف رنگی اکثرا از قهوه ای تا سرخ و زرد طلایی میباشد) و بیشتر در ایالتهای جنوبی امریکا و شمال مکزیک یافت میشود.دلیل ایجاد این حالت رنگین کمانی در عقیق به فرم استثنایی انحلال اکسید آهن دو ظرفیتی (لیمونیت limonite) و هیدروکسید اکسید آهن (FeO(OH)-Goethite) در محلول ژله ای سلیس در آب داغ به هنگام تشکیل میکروساختار (microstructure) عقیق باز میگردد که باعث بازتابهای نوری زیبا از بافت کروی عقیق در کریستال مادر (کوارتز) میشود. اندازه سختی و جرم حجمی (دانسیته) عقیق آتشین از سایر عقیقها کمتر است.در دو سایت اینترنتی (fireagate.com) و (fireagate.us) میتوانید اشکال زیبایی از عقیقهای آتشین را در فرمهای خام و تراش خورده ملاحظه بفرمائید :

عقیق آتشین سایت fireagate.comعقیق آتشین سایت fireagate.us

رنگ کردن سنگ عقیق به روشهای شیمیایی

معمولا عقیقهای را که دارای رنگ یکدست نیستند و یا عقیقهای خاکستر و سفید را که ارزش کمتری دارند برای رنگ کردن انتخاب میکنند.تکنیکهای رنگ کردن از زمانهای بسیار گذشته و با مواد ارگانیک نظیر دارچین ، قهوه و … انجام میشده اما امروزه بوسیله اسیدها و ترکیبات شیمیایی این کار صورت میگیرد.گویا تکنیکهای رنگ آمیزی عقیق مربوط به آلمانیها از سال 1548 به صورت مکتوب وجود دارد و در معادن عقیق آلمان واقع در منطقه ایدار – ابراشتاین (Idar-Oberstein) از قرن شانزدهم میلادی عمل رنگ آمیزی عقیقها انجام میگرفته که پس از اتمام ذخایر عقیق در معادن آلمان ،افراد شاغل مرتبط با استخراج سنگ عقیق در آن کشور که به برزیل مهاجرت کرده بودند ، عقیقهای برزیلی را در سالهای 1830 تا 1860 برای رنگ آمیزی به آلمان ارسال میکردند.(مرجع : جهان جواهرات تالیف استاد داریوش ادیب)

در کشور ما تکنیکهای رنگ آمیزی عقیق از قبل وجود داشته است و در برخی از انگشترهای قدیمی عقیق ارزان قیمت این پدیده به وضوح دیده میشود . در ایران عمل رنگ آمیزی عقیق بیشتر براساس روشهای سنتی و با مواد ارگانیک انجام میگیرد و قدمت رنگ آمیزی عقیق در ایران گمان نمیرود که عمری بیشتر از 100 سال داشته باشد.

بر اساس گفته ها، امروزه در تهران و شهرهای بزرگ زیارتی نظیر مشهد و قم و… عقیقهای استخراج شده از معادن خراسان جنوبی و پاکستان را با شیوه های نوین رنگ آمیزی کرده و پس از ساخته و پرداخته کردن ،با قیمتهای نازل در بازار به صورت کلی و بارخانه عرضه مینمایند. این کار در صورتی که فروشنده به رنگی بودن نگین اشاره بکند مشکلی ندارد اما زمانیکه عقیقهای بی کیفیت رنگ شده به جای عقیقهای مرغوب فروخته میشود شکل قضیه تغییر میکند و اعتماد مشتری از بازار سلب میشود.گرچه برخی فروشندگان نیز به دلیل آگاهی کم و تجربه کم ندانسته و غیر عمد ممکن است با تشخیص اشتباه به فروش عقیق رنگ شده به جای عقیق مرغوب اقدام نمایند. در اینجا مختصر و کوتاه به تکنیکهای رنگ آمیزی اشاره میشود:

اخطار : روشهای معرفی شده در زیر همگی خلاصه وار بود و فاقد نکات تکنیکی و مباحث ایمنی است

لذا تقاضامندم که از امتحان این روشها در محیطهای غیر فنی و بدون امکانات قوی ایمنی جدا خودداری فرمایید

برای رنگ کردن عقیق ابتدا آنرا با شیوه های شیمیایی آماده سازی میکنند بدین صورت که سطح عقیق را با محلولهای چرب زدا مانند جوش شیرین در آب پاک میکنند و در مرحله بعد با غوطه ور کردن عقیق به مدت یک تا دو روز (بسته به ضخامت) در یک محلول بهینه ساز اسیدی مانند اسید نیتریک غلیظ ذرات اضافی را از سنگ حذف مینمایند.برای اینکار دمای عقیق غوطه ور در اسید نیتریک را به آرامی تا دمای جوش بالا میبرند و پس از مدت لازم محلول اسیدی را به ملایمت خنک کرده و عقیق را از داخل آن خارج میسازند و پس از چند مرحله شتستشو با آب سرد عقیق را آماده پذیرش رنگ می نمایند.

در مرحله بعد برای قرمز کردن رنگ عقیق ، به مقدار لازم (250 گرم) براده آهن را در اسید نیتریک غلیظ و گرم (یک کیلوگرم) حل مینمایند و در جای خنک میگذارند تا سرد شده و بخارات سمی و خورنده محلول ساکن شود.سپس سنگهای عقیق را با ضخامت حداکثر 5 میلیمتر به مدت 3 تا 4 هفته در این محلول نگهداری میکنند.پس از مدت مذکور عقیق را از محلول خارج کرده و شستشو و خشک می نمایند و پس از این کار عقیق را در درجه حرارتی معادل اجاق گاز طبخ غذا در محلول اسید نیتریک دوباره غوطه ور می نمایند و این مراحل را چند بار تکرار میکنند تا درون منافذ سنگ اکسید آهن تشکیل شده و رنگ سرخ پدیدار شود.

برای استحصال رنگ سبز زمردی باید در ساختار سنگ اکسید کروم ایجاد کرد.برای اینکار از دو محلول اسید کرومیک و کربنات آمونیم استفاده میشود.برای ایجاد رنگ سبز چمنی بایستی در ساختار سنگ اکسید نیکل ایجاد کرد که این کار با حل کردن نیکل در اسید نیتریک و ایجاد محلول اسیدی نیترات نیکل و نفوذ دادن آن در سنگ عقیق امکان پذیر است.معمولا برای رنگ آمیزی شیمیایی ، عقیقهای شجر گزینه های مناسبی میباشند چرا که این نوع عقیقها دارای خلل و فرجهای میکروسکوپی فراروانی میباشند و علاوه بر آن شجرها و نقوش داخل سنگ کمک فراوانی برای جلب توجه مشتریان ساده لوح میباشد.

برای تولید عقیق سیاه و اونیکس از محلول شکر در آب داغ به همراه کمی عسل و همچنین از اسید سولفوریک غلیظ استفاده میشود در این روش ساختار شیمیایی قند موجود در محلول غلیظ عسل و شکر در آب که در سنگ نفوذ کرده بوسیله اسید تخریب شده و کربن آزاد ایجاد میشود و این کربن آزاد شده در سنگ عقیق باعث تیرگی و سیاه شدن رنگ آن میشود.برای سیاه کردن عقیق گاهی از اوقات از محلول نیترات کبالت نیز استفاده میشود.

برای ایجاد رنگ زرد از محلول کلرید جیوه به همراه یدید پتاسیم استفاده میشود و در روش دیگر از محلول دی کرومات پتاسیم برای ایجاد رنگهای زرد تا زرد مایل به پرتقالی در عقیق استفاده میشود و در انتها برای ایجاد رنگ آبی از ماده فوق العاده سمی فروسیانید پتاسیم بهره گیری میشود.

اخطار : روشهای معرفی شده در بالا همگی خلاصه وار بود و فاقد نکات تکنیکی و مباحث ایمنی است

لذا تقاضامندم که از امتحان این روشها در محیطهای غیر فنی و بدون امکانات قوی ایمنی جدا خودداری فرمایید

*

بهبود رنگ عقیق با روشهای فیزیکی (حرارتی)

عملیات بهسازی رنگی سنگهای قیمتی و جواهرات به وسیله گرما و حرارت قدمت بسیار دیرینه داشته و تقریبا در تمامی معادنی که از آنها سنگ قیمتی استخراج میشده ، از قرنهای گذشته رواج داشته است.در حقیقت بهسازی حرارتی فقط از جهت بهبود رنگ اهمیت ندارد بلکه جهت عملیات حکاکی و فرم دهی عقیق نیز حائز اهمیت است.در سایت اینترنتی (www.langantiques.com) به بهینه سازی حرارتی اشاره های جالب و مستندی شده است. تصویر زیر شکل یک کوره پخت سنگهای قیمتی را در قرون گذشته نشان میدهد :

کوره بهسازی حرارتی سنگهای قیمتی

عملیات بهسازی حرارتی در سنگهای عقیق در واقع به روی شبکه کریستالی تاثیرگزار است و باعث از بین رفتن نابجایی ها و تنشهای فیزیکی محبوس در داخل سنگ عقیق میشود که این امر سبب نرمی و یکنواختی خواص فیزیکی و رفتار مکانیکی سنگ میشود. این تاثیرات مطلوب به هنگام حکاکی و پرداختکاری عقیق به سادگی برای فردی که در این ارتباط کار میکند قابل لمس و درک میباشد. از طرف دیگر از بین رفتن تنشهای داخلی شبکه کریستالی عقیق باعث کاهش حساسیت سنگ به ضربات فیزیکی ناشی از عواملی نظیر افتادن به روی سطوح سخت میشود که در نتیجه این امر عمر سنگ افزایش قابل ملاحظه ای می یابد.اما در کنار این فوائد اگر عملیات بهسازی منجر به تغییرات رنگی و هویت اصلی سنگ عقیق شود ، اصالت سنگ خدشه دار خواهد شد و ماهیت سنگ لطمه خواهد دید.در تصویر زیر کوره بهسازی حرارتی در شهر (Cambay) از ایالت گجرات هند را مشاهده میکنید.به ظروف سفالی که حاوی سنگهای تراش خورده عقیق بوده و داخل حوضچه مملو از زغال گداخته قرار دارد توجه کنید :

عملیات حرارتی عقیق Cambay

نکته جالب توجه اینست که معمولا سنگهایی برای عملیات بهسازی حرارتی انتخاب میشوند که دارای ناخالصی کمتر باشند چرا که اختلاف ضریب انبساط حرارتی بین اجزای متفاوت حاضر در کریستال به هنگام گرمایش باعث شکستن و تخریب سنگ میشود.در نتیجه این عامل در شناخت سنگهای اصیل و بهبود نیافته یک فاکتور کلیدی خواهد بود.

روش عملی بهسازی رنگی حرارتی عقیق یک شیوه کاملا سنتی و ساده است که در آن سنگهای بریده شده عقیق را با لایه چینی در میان ذغال و یا آلومینا (که تحمل دمایی بالایی دارد) در داخل محفظه های سرامیکی جا میدهند و پس از بستن درب محفظه آنرا در مجاورت دمای بالا درون کوره های خاصی به مدت چندین روز قرار میدهند (مدت زمان توقف در دمای بالا به ضخامت سنگها و ضریب نفوذ حرارتی ظرف بستگی مستقیم دارد).اینکار باعث میشود که کم کم آهن موجود در بافت سنگ اکسید شده و همزمان آب موجود در بافت سیلیسی سنگ نیز خارج شود. نتیجه اینکار تغییر رنگ عقیق های کدر با رنگهای ابلق (مخلوط زرد و سرخ و …) به عقیهای سرخ یکدست با شفافیت بالا (عقیق آبدار) خواهد بود.

 عملیات بهسازی حرارتی عقیق

خوانندگان محترم توجه فرمایند که بنده اخیرا در چند سایت و وبلاگ اینترنتی شاهد مطالبی غیر علمی و نامستند بودم مبنی بر اینکه عقیقهای زرد را نیز با حرارت بهسازی میکنند در حالی که این گفته با توجه به توضیحات فوق غیر علمی و ناصحیح میباشد چرا که هر گونه عملیلت حرارتی بروی عقیق باعث سرخی سنگ خواهد شد و ایجاد و یا تقویت رنگ زرد با حرارت مقدور نیست و تنها راه ایجاد رنگ زرد در سنگهای عقیق همان روشهای شیمیایی میباشد.علی الخصوص کانون این صحبت در خصوص عقیقهای زرد ابلق هندی میباشد که آنها را با حرارت به رنگهای سرخ یکدست اصلاح میکنند.

*

نحوه تشخیص عقیق های بهسازی شده

بدیهی است که شناخت و تشخیص عقیق های بهسازی شده از سایر عقیقهای مرغوب برای افرادی که سطح آگاهی حرفه ای آنها در خصوص سنگ عقیق کم است دشوار میباشد و حتی گاهی از اوقات فروشندگان حرفه ای نیز در شناخت دچار خطا میشوند.در یک کلام ، بالا رفتن سطح تکنولوژی و دانش در فرآوری و بهسازی سنگها کار شناخت را هم برای فروشندگان و هم برای خریداران مشکل کرده است.

اولین و مهمترین توصیه بنده در این خصوص اینست که سنگهای و سایر زیورآلات را از محلهای معتبر شناخته شده و افراد حرفه ای خرید کنید و از فروشندگان دوره گرد و یا فروشگاههایی که مصنوعات چینی و ترک عرضه میکنند با دقت بیشتر و مشورت خرید نمایید.مطمئن باشید که انگشتر نقره عقیق که 10 گرم نقره دارد و به قیمت زیر 50 هزار تومان فروخته میشود به احتمال قوی مشکل دار است.

در پله دوم با تکرار دیدن عقیقهای اصل به روی انگشترهای فاخر میباشد همانند آنچه از عقیقها که استاد حاج حسین جدی انتخاب کرده و برای آنها رکاب ساخته است و در نهایت با الگو برداری بصری، چشم خود را در این زمینه تربیت نماییم.خوشبختانه در شبکه های مجازی نظیر اینستاگرام فروشندگان شناخته شده معتبر ایرانی و کشورهای عربی کم نیستند و میتوان با تصاویر دقیق ارایه شده برای فروش عقیقها به سادگی حداقل با سنگ عقیق اصل آشنایی مختصر پیدا کرد.

در مراحل بعد برای تست و سنجش سنگهای عقیق میتوانید با این عوامل که به آنها اشاره خواهم کرد به طور شخصی اقدام کنید. اولین عامل در شناسایی عقیقهای رنگ شده فاکتور “بو” میباشد.توجه داشته باشید هر چه قدر که عقیق ها را پس از رنگ آمیزی شسته باشند باز هم ته مانده بوی اسیدها و مواد شیمیایی در سنگ رسواگر است ، علی الخصوص زمانی که فروشنده نگینهای عقیق را برای عرضه از کیسه پلاستیکی خارج میسازد….اصولا عقیق سنگی بدون بو میباشد و همراه بودن بوی مواد شیمیایی خبر از احتمال تقلب دارد

فاکتور دوم چرب نبودن عقیقهاست.هنگام فرآوری عقیق کوچکترین تنش حرارتی (در اثر زود خنک کردن یا زود گرم گردن پدید می آید) باعث ایجاد ترک در سنگ میشود و بعضی از فروشندگان با چرب کردن سطح نگین عقیق تلاش میکنند علاوه بر افزایش جلا و درخشندگی ، ترکها را نیز از نظر پنهان نمایند … پس نگین یا سنگ عقیق با سطح چرب شده احتمالا دارای مشکل است

فاکتور سوم بررسی حاشیه نگینها میباشد.در عقیقهای سرخی که رنگ شده هستند پس از گذشت زمان حاشیه سنگها رنگ خود را از دست میدهد و کناره ها به صورت حنایی و کم رنگ دیده میشود :

عقیق رنگ شده با تراش دامله

اما در عقیقهایی که بوسیله حرارتی بهبود رنگ یافته اند گاهی از اوقات موضوع برعکس میباشد و میانه نگین از لبه ها کم رنگ تر است. تصویری که در زیر مشاهده میفرمایید یک نمونه سنگ عقیق هندی میباشد که بوسیله حرارت از لحاظ رنگی بهسازی شده است اما با گذشت زمان اثرات این بهبود رنگ کاسته شده و یکنواختی و یکدست بودن رنگ سنگ از بین رفته است :

سنگ عقیق هندی رنگ شده

و اما در مورد عقیقهای سبز موضوع از این قرار است که بایست تصاویر و الگوهای معدنی و بکر از عقیق سبز را مد نظر داشت و چندین بار با دقت و حوصله آنها را مرور کرد.با توجه به مستندات طبیعی اصولا عقیق سبز سنگی است که در داخل آن بَرسها ، لکه ها و رگه های سفید و قهوه ای کم و بیش وجود دارد و خیلی کم پیش می آید که عقیق سبز با رنگ یکدست و آبدار داشته باشیم و در صورتی که نگین عقیق سبز با وضوح و شفافیت خوب و بدون لکه داشته باشیم ، بایستی پی به این موضوع ببریم که گوهری نادر و گرانبها در دستمان قرار دارد.کوتاه سخن اینکه عقیقهای سبز خوش رنگ موجود در بازار که بهای نازلی دارند همگی زیر سوال هستند. در زیر تصویر عقیق کبودی را مشاهده میکنید که با روشهای شیمیایی رنگ آن به سبز تغییر پیدا کرده اما به علت ضعیف بود رنگ آمیزی ، رنگ نگین در حال باز شدن میباشد :

سنگ عقیق سبز رنگ شده

الگوی لانه زنبوری و تودار بودن عقیق فقط در تمایز عقیق از شیشه مفید میباشد و دلیل جامع و کامل بر ماهیت و منشاء استخراج عقیق نیست و شما نمیتوانید صرفا با استناد به این الگوها به طور دقیق اصالت سنگ عقیق را تفسیر و تعریف نمایید.در زیر تصویر الگوی لانه زنبوری در عقیق طبیعی را مشاهده میکنید.در صورتیکه این سنگ با روشهای شیمیایی رنگ آمیزی میشد و یا با حرارت عملیات بهسازی به روی آن انجام میگرفت ، تمام الگوهای طبیعی سنگ و مرز رنگها به هم می ریخت :

الگوی طبیعی سنگ عقیق

نکته دوم که در تصویر فوق دیده میشود ،مرز بین کریستال کوارتز و سنگ عقیق میباشد بطوریکه هر چه به مرکز کلوخه طبیعی سنگ عقیق نزدیک میشویم ، از همراهی اکسید آهن و سایر ترکیبات دیگر در سیلیس (هنگامی که سنگ در حال شکل گیری بوده است) کاسته میشود و در مرکز سنگ نمیتوان بین عقیق بودن و یا کوارتز بودن رای قاطع داد و تکه بدست آمده از مرکز کلوخه که در آن اکسید آهن به صورت دانه های کروی ریز حل نشده در بافت کوارتز است را عقیق شناسان به عنوان دُرّ خونی در نظر میگیرند که دور از واقعیت نیست.

**********************

مقاله در دست ویرایش و افزودن مطالب و روشها میباشد

1072 انگشتر مردانه عقیق سیاه عباسی وزن 16.4 گرم رکاب فیلی نقره دست ساز سایز 62.5-63 ساخته استاد هادی معیریان ، زنجان سنگ نگین به طول 16.2 و عرض 12…
76 انگشتر فدیوم عقیق یمنی وزن 13.9 گرم رکاب دست ساز با ابزار ناودانی داخل گوارسه سایز 56-57 مُهرِ رکاب مهرداد (F) تهران قطر نگین 11.5 و ارتفاع نگین 8…
154 انگشتر مردانه عقیق تراشدار وزن 19.6 گرم رکاب چهار اشک با تاج دور چنگ بلند نقره دستساز سایز 58.5 با مُهر تهران - کریمی توجه : نگین از انگشتر…
1073 انگشتر عقیق یمن وزن 15.2 گرم رکاب نقره دست ساز مدل شبکه با اره کاری زیبا سایز 62-62.5 استاد عباسی سنگ عقیق تراش قطعی با طول 16.4 و عرض…
حمیدرضا انصاری ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۸:۳۵ ب٫ظ

سلام مهندس جان

این مقاله شما جامع ترین مطلب موجود در مورد عقیق بود و بنده به نوبه خودم از شما بابت زحمت و وقتی که برای تدوین و تالیف این گفتار مفید کشیدید متشکرم

دیگه اینجا به تمام سوالات در مورد عقیق شناسی و راه و روشهای تشخیص عقیق اصل پاسخ لازم رو دادین
از شما خواهش میکنم که به تکمیل این مقاله حتما بپردازین و باعث آشنایی افرادی مثل من که به آموزشهای مفید دسترسی نداریم بشین
از طرف دیگه مطمئن هستم با مطالب جالبی که در مورد عقیق سبز نوشتید کار یه عده بلانسبت شما شیاد رو یکسره کردید

ما همچنان منتظر ادامه این کار مفید شما هستیم
موفق و موید باشید استاد

عرفان شمس ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۹:۳۵ ب٫ظ

با عرض سلام خدمت جناب آقای مهندس آرش بخشوده
امروزه با گسترده شدن امکانات روز فضای بسیار خوبی برای علاقه مندان ایجاد شده است که با اینترنت به راحتی اطلاعات بسیار خوب و جامعی درباره سنگ ها پیدا کنند.
با گسترده شدن امکانات حمل و نقل سنگ ها و نگین ها به همه جای دنیا به راحتی سفر کرده و در اختیار علاقه مندان قرار میگیرند.
سایت پارس جواهر همیشه الگو و معلم خوبی در این زمینه بوده و خصوصا در مورد عقیق بسیار مطالب خوبی را ارائه کرده است.
عقیق یکی از بهترین و محبوبترین سنگ ها در بین سنگ های زینتی است هم خواص درمانی و هم خواص معنوی بسیار آن مشتاقان زیادی را به طرف خود کشانده است.
فقط انواع تراش ها توضیح داده شود تا علاقه مندان بهتر آشنا شوند.
با تشکر فراوان از جناب آقای مهندس آرش بخشوده

رکابساز همکار ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۹:۳۸ ب٫ظ

سلام و سال نوی شما مبارک
عجب کار جالبی انجام دادین
بخدا از بس که عقیقهای تقلبی بازار رو پر کرده همه خسته شدیم
بازم شما لطف کردین این حرفها رو نوشتید وگرنه هر چی ما میگیم گوش کسی بدهکار نیست که نیست
از شما عاجزانه و به عنوان یه برادر کوچیک میخوام که ادامه بدین و همه حرفها رو بزنید
ما همه از شما انتظار داریم آقای بخشوده
لطفا در مورد تراشها هم اینکار رو انجام بدین

Arash Bakhshoodeh ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۹:۴۱ ب٫ظ

علیک سلام عرفان جان
این نوشته هنوز تکمیل نشده و بارها میخواد ویرایش بشه و بهش مطلب اضافه بشه
در مورد تراش های یمنی هم ان شاالله اگر عمری بود حتما به همین نحو عمل خواهم کرد

Arash Bakhshoodeh ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۹:۴۶ ب٫ظ

سلام بر برادر رکابسازی که خودشون رو معرفی نمیکنن 🙂
با شما در مورد مسائلی که در بازار عقیق دیده میشه موافقم و انگیزه اصلی بنده هم همین بوده که تا حد امکان روشنگری بشه و به افراد مبتدی کمک بشه که حداقل یه درک اولیه و صحیح از سنگ عقیق داشته باشند و با دونستن نحوه تشخیص عقیقهای طبیعی در مورد خرید عقیقهای رنگ شده دچار اشتباه نشن
در مورد معرفی تراشها هم باید بگم چشم
حتما در فرصت مناسب همه تراشهای یمنی رو با شکل و نمونه توضیح میدم تا دوستان استفاده بکنند

طاهر گورکانی ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۹:۵۶ ب٫ظ

سلام و عرض ادب ، استاد ارجمند مطالب عالی و فوق‌العاده میباشد و استفاده کردم
دست شما درد نکنه

صابر بهلولی ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۰:۲۲ ب٫ظ

سلام و عرض ادب
مطالب بسيار كاربردي دست اول و علمی بود.
بسیار بسیار از زحمات شما بابت جمع اوری و تحقیقات تشکر میکنم

Arash Bakhshoodeh ۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۴ ب٫ظ

درود بر استاد بهلولی عزیزم
از بابت ابراز نظر از شما سپاسگزارم
به نظرم دیگه وقتش بود که به دعوت شما برای این جور مطالب لبیک بگم و از جایی بالاخره کار بازشناسی و تعریف سنگ عقیق رو انجام بدم
امیدوارم با تکمیل تر شدن موضوع و ویرایشهای متوالی به همراه ابراز نظرهای فنی دوستان و اساتید فن و همچنین بازدیدکنندگان محترم ، این مطلب هر روز مفیدتر و پربارتر بشه

عماد ۶ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۳ ق٫ظ

بسیار عالی، سپاس از شما، این بهترین و مستندترین مقاله فارسی در مورد عقیق بود که مطالعه کردم، پاینده و موفق باشید

سجاد ۷ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۱ ب٫ظ

لطفا در مورد عقیقهای رنگ شده یمنی توضیح بیشتری بدید و عکسهای بیشتر بزارید
سپاسگزارم

محمد ۸ فروردین ۱۳۹۶ - ۸:۱۶ ق٫ظ

مقاله بسیار جالب و علمی در سطح عموم بود همانطور که خود شما در اول مطلب قید فرموده اید. بر خودم لازم دانستم از جنابعالی بعنوان استاد و کسی که حق دانستن و زکات علم را پرداخت کرده تشکر وافر نمایم و توفیقات الهی را برای شما خواستارم. خداوند به انسانهای مفید چون حضرت عالی خیر عطا بفرماید

اباذر عبدالهی ۸ فروردین ۱۳۹۶ - ۴:۱۱ ب٫ظ

سلام و عرض ارادت خدمت دوست عزیزم مهندس بخشوده. واقعا مطالب عالی و آموزنده ای بود. برای بنده که آشنایی کمی با عقیق و انواع آن داشتم خیلی مفید بود و با خواندن این مقاله الان اطلاعات خوبی کسب کردم. فقط ان شاالله در یک فرصت مناسب در خصوص تراش های ثبتی یا قطعی هم مطالب آموزنده و کاملی در سایت قرار بدهید تا استفاده کنیم. من به نوبه خودم به شما دوست عزیزم خدا قوت میگم و براتون آرزوی سلامتی میکنم. یا علی

مسعود ۹ فروردین ۱۳۹۶ - ۶:۵۳ ب٫ظ

سلام،خیلی عالی بود ممنون

پرویزمختاری ۱۰ فروردین ۱۳۹۶ - ۲:۰۱ ب٫ظ

با سلام خدمت استاد عزیز جناب بخشوده…
با تشکر از مطلب کامل شما…
پیشنهاد میکنم بحث رو به سمت عقیق های ناب و بکر یمنی حرارت ندیده و دست نخورده…با ارائه تصویر
ببریم…خیلی ها تصورشان از عقیق یمنی ناب،با انچه میبینند تفاوت فاحشی دارد،باتوجه به عدم شناخت کافی اکثریت جامعه نسبت به مشخصات عقیق یمنی،، ارائه مطلب در این خصوص، مطمئنا با استقبال زیادی از طرف مخاطبین شما مواجه خواهد شد…
بماند که نقد این موضوع بر خلاف میل باطنی افرادی سودجو،، که از این حرفه مقدس، فقط به پر کردن جیب شان می اندیشند….هست…
باتشکر

Arash Bakhshoodeh ۱۰ فروردین ۱۳۹۶ - ۲:۰۸ ب٫ظ

درود بر دوست و همکار بزرگوارم
در این گفتار به معرفی اجمالی عقیقها و دسته بندی اونها از لحاظ رنگ و فرم اقدام شد و تلاش بر این قاعده استوار بود که یک شناخت جامع اولیه از عقیق با توجه به مستندات علمی و پژوهشی ارائه بشه.در این مقاله مسائلی نظیر انرژی و خواص دارویی سنگ عقیق مورد بحث واقع نشد چرا که در این مورد هیچگونه فرضیه علمی ثابت شده ای وجود ندارد . گرچه روایات و مستندات اسلامی در جای خود جدا از بحثهای افسانه ای عقیق بوده و منظور سخن نیست.در گامهای بعدی ان شاءالله اگر عمری باقی بود در خصوص سنگهای عقیق یمنی و مسائل مربوط به اونها به تفصیل خواهیم پرداخت.

دوست ۱۰ فروردین ۱۳۹۶ - ۲:۲۱ ب٫ظ

با سلام…
خیلی وقته در سایت های مختلف به دنبال مقاله هایی در رابطه با عقیق یمنی و خصوصیاتش میگردم…
تا اینکه دوست عزیزم اقای مختاری که با اقای بخشوده در ارتباط هستند،این سایت رو به من معرفی کردند،
جناب بخشوده مقاله شما رو چند بار خوندم…
توضیحات شما کامل و جامع بود،به جرات میتوانم بگم نظیر این مقاله را در هیچ سایت یا منبع معتبری مشاهده نکردم،احسنت به پشتکار و علاقه شما به این حرفه مقدس و معنوی…
به قول اقای مختاری، این مقاله برای کامل شدن، فقط نیاز به ارائه مطالب تخصصی، در ارتباط با عقیق های یمنی بکر و دست نخورده ،که برای جلای بیشتر عمل بهسازی و حرارت روی انها انجام نشده باشد، انواع تراشهای یمنی،از قبیل تراش قطعی و تراش ثبتی،با ارائه تصویر نسبت به همان تراش،…ذکر این مطالب فقط از عهده شما که مشخص است تسلط زیادی بر این حرفه دارید،برمی آید و لاغیر….
ای کاش کسانی که از این حرفه، روزی سر سفره شان میبرند…مثل جنابعالی ،تو کارشان صداقت داشتند و هر سنگ بی ارزشی را بجای عقیق یمنی به مردم، نمی انداختند…
یا حق

بهمن ۱۰ فروردین ۱۳۹۶ - ۲:۳۰ ب٫ظ

با سلام…
با مقایسه محصولات پارس جواهر نسبت به محصولات سایر فروشگاههای مجازی،به راحتی در می یابیم که چقدر در محصولات پارس جواهر ،نظارت و تخصص
روی محصولاتی که ارائه میدهند وجود دارد،
این صداقت و حسن گفتار شما، جای تقدیر و تشکر دارد

محمد کرباسچی ۱۰ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۳ ب٫ظ

جناب آقای مهندس بخشوده
با سلام و آرزوی بهترینها درسال جدید
ضمن تقدیر و تشکر از مقاله جامع،کاربردی و تاثیر گذارتان
آنچه که پرواضح و کاملا قابل لمس است اینست که موضوع تهیه و تامین سنگهای قیمتی از دیر باز دارای دو چالش اساسی بوده و هست
نگاه علمی به اثرات سنگها از یک سو و زیبایی آنها و نحوه تامین آنها بصورت اصولی و ارائه صحیح و خالص از سویی دیگر باعث شده تا دو جبهه کاملا متفاوت شکل بگیرد
آنچه که در نظر اکثر تامین کنندگان دیده میشود احصاء سود بیشتر با زحمت کمتر و آنچه برای مصرف کنندگان این کالای زیبا و بعضا قیمتی وجود دارد اصل و طبیعی بودن آنست.
تضاد موجود در دیدگاه اکثر تامین کنندگان با خواستگاه مصرف کنندگان این محصولات باعث گردیده تا افراد سود جوی بسیاری با سو استفاده از خلا موجود در دانش تخصصی جامعه هدف بتوانند این صنعت ارزشمند را حاشیه دار نموده و آلوده به تقلب کنند.
بلاشک اطلاع رسانی کارآمد و دقیق متکی بر دانش فنی روز ، عدم تمایل و گرایش به تبلیغات سود جویانه ، شفاف سازی و در اختیار گذاردن تحقیقات و تجربیات پر هزینه از مصادیق بارز عملکرد صحیح و دلسوزانه است.
بنده بعد از مدتها پیگیری و تلاش در بدست آوردن اطلاعات مختصر و صحیح اذعان میدارم که تلاش جنابتان بسیار ستودنی و قابل تقدیر است که در همین راستا بر خود و دیگران واجب میدانم اکتفا به تقدیر و تشکر صرف ننموده و نسبت به انتشار مطالب مفید و حداقل معرفی سایت به آحاد متقاضیان اقدام نماییم ،زیرا که در جبهه مقابل افراد سود جو با هجمه تبلیغاتی شدید بخش اعظم افکار جامعه هدف را احاطه و هر روز سود بیشتری عایدشان میشود.
برای بنده حقیر افتخاری بزرگ خواهد بود که به هر صورت ممکن از این فرهنگ شایسته که نشر صحیح مطالب و کمک به تشخیص افرادی عادی مثل بنده میشود پاسداری و حمایت کنم
جناب مهندس دُرّ و گوهر اصلی اطلاعات و سلامت عملکرد شما در این صنعت بسیار پیچیده در این روزگار وانفساست که از هر در نایابی نایابتر و کیمیا تر است
آرزوی بنده آگاهی و آشنایی همه عزیزان و مصرف کنندگان علاقمند و مجهز شدنشان به دانشی است که آنها در تامین کالای اصل و باکیفیت یاری کند
پاینده و پایدار باشید

Arash Bakhshoodeh ۱۱ فروردین ۱۳۹۶ - ۰:۱۶ ق٫ظ

درود و سلام بر برادر مهندس کرباسچی عزیزم
بنده خوشحالم از اینکه مقصد و مقصود اصلی نگارش این مقاله بر شما و دوستان مبرهن و واضح هستش
بنده هم مثل بسیار از دوستان زخم خورده و ضررکشیده این سودجویی ها هستم و خیلی علاقمند هستم به این که در جایی این چرخه و دور باطل در فروش عقیقهای تقلبی و رنگ شده مقطوع و باطل بشه
کاش در اون دوره که ما سرشار از ذوق و شوق و علاقه به جواهرات بودیم ، کسی بود که تجاربش رو به سهولت و بدون غل و غش به ما منتقل میکرد
باور بفرمایید مهندس جان چه قدر از بابت این لاپوشانی ها و تقلبها بنده و امثالهم متضرر شدیم و تا به اینجا برسیم چه ضررهای را که متحمل نشدیم….
اما شرایط امروز با بیست سال پیش بسیار متفاوت بوده و بسترهای ارتباطی مفید مثل اینترنت و شبکه های اجتماعی مانند تلگرام برای انتقال مفاهیم و تجربیات محیاست ، پس چرا این تجارت چه تلخ و چه شیرین منتقل نشه؟ چرا باید کسبه در انتقال تجربه و دانش باید امساک بکنند؟
بنده که کمترین در این صنف هستم و شاگردی بیش نیستم اما افرادی که در این صنف دارای تجربیات و دانش مفید هستند واجب هستش که در جهت شفاف سازی گامهای مثبتی بردارند و تلاش بکنند که سرمایه و ذوق و شوق علاقمندان با اجناس غیر اصیل و تقلبی به ضرر و دلسردی تبدیل نشه
بنده هم تا آنجائیکه در توانم باشه در مقالات بعدی به تشریح مسائل موجود در عقیقهای یمنی و انواع تراشها اقدام خواهم کرد
سخن پایانی اینکه بنده علاقمندم تا بازدیدکنندگان محترم با بیان تجربیات و نظرات فنی به پربار شدن بحث کمک بکنند و رشته کلام رو از حالت یکسویه و یک طرفه بودن خارج بکنند.

در پایان از لطف و محبت شما و سایر دوستان و بازدیدکنندگان محترم که ابراز نظر میفرمایند از صمیم قلب سپاسگزار خواهم بود

پوريا محمدي ۱۱ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۱:۱۹ ق٫ظ

درود بر استاد بخشوده گرامي
مطلب بسيار جامع و بسيار كامل بود و به مباحث كليدي و مهم كار پرداخته ايد به طوري كه به جد ميتوان گفت كه با مطالعه اين مقاله يك فرد مبتدي به تخصص و شناخت كافي براي يك خريد خوب خواهد رسيد، من مطمن هستم كه در ادامه مطلب فوق شما حتما به معرفي و شناخت عقيق يماني و تفريق آن از ديگر سنگهاي عقيق كه خاستگاه هاي مختلفي دارند خواهيد پرداخت ، ولي من كه از زمان راه اندازي اين سايت تا كنون افتخار همراهي شما رو دارم، بر خود لازم ميدونم كه راجع به اين موضوع عقيق يمن كه مورد توصيه بزرگاني دين قرار گرفته و از محبوبيت خوبي در كشور ما برخوردار ميباشد و متاسفانه همين موضوع باعث سود برخي از افراد شده است، مشاهدات و تجربيات شخصيه خودمو مطرح كنم تا مثل هميشه از راهنماييهاي شما استفاده كنم و هم ديگر اساتيد و صاحب نظران بنده رو بيش از پيش در اين زمينه آگاه سازند
طي اين مدتي كه من علاقه مند به سنگ هاي قيمتي و نيمه قيمتي هستم عقيق هاي زيادي و ديدم و به نظرم اينگونه رسيده است كه سنگ عقيق يماني از نظر كاني شناسي و گوهر شناسي و بررسي ساختاري تفاوتي باديگر عقيق ها نداشته است مگر راف سنگ مذكور از فرد مورد اطمينان كه از معادن يمن استخراج شده است درمرحله ي تراش قرار گيرد و يا سنگ داري تراش هاي خاص يماني باشه كه از جمله انها ميتوان به تراش ثبتي، قطعي و يا سنبه نشان اشاره كرد و از همه ي اين مباحث ارجح تر خريد از افراد راستگو و نيك كردار ميباشد كه حجت را تمام و اطمينان را به كمال ميرساند
در پايان از شما دوست گرامي بابت همه ي راهنمايي هاي بي دريغت نسبت به بنده تشكر ميكنم
براي شما و همه دوستان فعال در زمينه خريد و فروش سنگهاي قيمتي ، آرزوي بهروزي و موفقيت دارم

Arash Bakhshoodeh ۱۱ فروردین ۱۳۹۶ - ۷:۲۰ ب٫ظ

سلام و درود بر پوریای عزیزم
شما نسبت به بنده حقیر که شاگردی بیش نیستم لطف دارید
صحبتهای شما متین و در جای خودش قابل قبول هستش
در امتدا این مقاله که در اون به تعاریف اولیه و بازشناسی سنگ عقیق پرداختیم ، ان شاءالله مبحث بعدی “شناخت تفصیلی سنگ عقیق یمن” خواهد بود که پس از توضیح در مورد نحوه استخراج و فرآوری سنگ عقیق یمن ، در مورد نحوه تشخیص سنگ عقیق یمنی از سایر عقیقها صحبت خواهد شد . در ابتدا تصمیم داشتم که صحبت در مورد سنگ یمنی عقیق در همین مقاله باشه اما از آنجائیکه گفتار طولانی میشد و ممکن بود نشه فهرست بندی مناسبی برای این کار ارائه کرد ، تصمیم بر این استوار شد که بررسی عقیق یمنی برای خودش یه فصل جداگانه داشته باشه.
در مورد تشخیص اولیه سنگ عقیق یمنی صحبت کوتاهی فرموده بودید که در جای خودش میتونه محل بحث و نظرسنجی واقع بشه و بنده صحبت مفصل در مورد “طبع یمنی سنگ عقیق” رو که میتونه در شناخت و افتراق عقیقها بسیار مفید واقع بشه رو به مقاله آتی موکول میکنم.
در پایان بابت بیان نظر و وقتی که برای این کار گذاشتید از شما سپاسگزارم و برای شما آرزوی توفیق و پیشرفت روزافزون دارم

پوريا محمدي ۱۲ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۱ ق٫ظ

سپاس جناب بخشود حتما زحمت اين كارو بكشيد كه بسيار مفيد و كار بردي خواهد بود و بنده حتما پيگير هستم و استفاده ميكنم. سبز باشيدو پايدار

عماد ۱۴ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۷ ب٫ظ

جناب بخشوده عزیز
از دید بنده، یکی از چالشهای حاضر در کنار مبحث شناخت عقیق، مبحث اصلاح واژگان و اصطلاحات بکار گرفته در مورد این سنگ هم هست، که حضرتعالی در مقاله بالا به خوبی سعی در اصلاح درست بسیاری از این واژگان و کاربرد آنها داشتید. متاسفانه واژگانی از قبیل یمنی، جزع، اونیکس و …. توسط فروشندگان مختلف برای عقیق ها و یا حتی سنگهای غیر عقیقی بکار می رود که با تعاریف درست و علمی خودش فاصله زیادی دارد.
سه مورد:
اول اینکه این زحمات شما برای کل جامعه فعال اقتصادی سنگ عقیق ( گوهر تراش، حکاک، رکاب ساز، علامندان، فروشنده ها و … ) حائز اهمیت و دارای فایده است، امیدوارم اساتید دیگر و اهل فن این بخش هم در این مسیر مشارکت و همراهی داشته باشند.
دوم اینکه چرا بعضاً در دو پست پشت سر هم برای فروش دو انگشتر عقیق از واژگان عقیق یمنی و عقیق یمانی استفاده می شود؟
سوم هم اگه زحمتی نیست این عقیق هایی که در بازار به عنوان عقیق خرمایی عرضه می شود در کدام دسته از انواع عقیق قرار می گیرند؟
و در آخر ممنون خواهم شد در صورت مجال به عقیق های البرز جنوبی هم بپردازید، بعضاً عقیق های ایرانی داشتیم که دارای کیفیت و مرغوبیت بسیار خوبی بودند ولی با نام یمنی و البته با قیمت پایین به فروش رسیده اند.
موفق باشید و ممنون

Arash Bakhshoodeh ۱۴ فروردین ۱۳۹۶ - ۱:۱۸ ب٫ظ

درود بر عماد عزیز
از اینکه مقاله رو با دقت نظر مطالعه فرمودید سپاسگزارم
در مورد پاسخ به سوالات شما عرض شود که
عقیق یمنی و عقیق یمانی هر دو یکی هستند و در حرف الف فقط با هم فرق دارند اما متاسفانه همین موضوع رو خودم در بازار شاهد بودم که فردی (با اطلاعات کم و سواد کاری ناکافی) مدعی بود که یمنی و یمانی با هم فرق دارند و عقیق یمانی کهنه تر از عقیق یمنی هستش…..حالا شما خودتون دیگه آخرش رو بخونید که توی بازار چه خبره
برای همین تلاش میشه که با استفاده همزمان از این دو کلمه در برخی جاها ، این تفسیر نادرست به چالش کشیده بشه و افراد مبتدی گول این یه حرفِ الف رو نخورند
دوم اینکه سنگهای عقیق با رنگ خرمایی در بازار گروهی منشاء یمانی (یمانی) دارند و گروه دوم ممکنه که از مناطق جنوب شرقی پاکستان اومده باشند. البته در منطقه قائنات خراسان جنوبی عقیق خرمایی رنگ هم داریم اما کم رنگ هستند و اصلا قابل مقایسه با عقیق یمنی خرمایی رنگ نیستند.
و اما از اونجائیکه کشورمون ایران در مسیر مناطق آتشفشانی قرار داره ، بالطبع در مناطق کوهستانی کشور ما مثل سلسله کوه های البرز که بیشتر منشا آتشفشانی دارند عقیق یافت میشه. اتفاقا در کوههای سبلان واقع در استان اردبیل هم نمونه های خوبی از سنگ عقیق وجود داره که مرود استفاده نگین تراشها و حکاکها قرار گرفته و رنگشون هم خوب هستش

رضایی ۱۷ فروردین ۱۳۹۶ - ۵:۳۸ ب٫ظ

متشکرم از اقای بخشوده بابت اطلاعات دقیق از سنگ های عقیق.

سعید خدایی تهرانی ۲۳ فروردین ۱۳۹۶ - ۲:۰۷ ب٫ظ

با سلام و عرض ادب خدمت سرور گرامی جناب مهندس بخشوده
تلاش و کوشش حضرتعالی در ارایه و انتقال معلومات و تجربیات ارزشمند جهت ایجاد فضایی گرم،جذاب ،پر از انرژی و در خور وشایسته این صنعت و فضا ،قابل ستایش است .امیدوارم باعنایت ولطف پروردگار متعال هرروزتان بهتر از دیروز باشد.بنده افتخار دارم که بیننده سایت زیبا و فاخر شما هستم و کسب تجربه و علم می نمایم .امید آنکه در راه اعتلای اهداف خود بیش از پیش موفق و پیروز باشید.

درویش ۲۴ فروردین ۱۳۹۶ - ۷:۱۲ ب٫ظ

خیلی خیلی زیاد از مطالب ارزنده ای که بابتش زحمت کشیدین و جمع آوری کردین استفاده کردم ومسلما هر جایی که از این مطالب استفاده کنم اسمی هم از شما میبرم از شما ممنونم

زهره ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۴:۰۴ ب٫ظ

سلام و سپاس فراوان از مطالب بسیار مفیدتون.اگر امکان دارد در رابطه با ساختار شیمیایی و مقاومت عقیق کمی توضیح بفرمایید.

Arash Bakhshoodeh ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۶:۲۱ ب٫ظ

به روی چشم
در ویرایشهای بعدی حتما این قضیه رو لحاظ میکنیم

اسماعیل ۱۱ خرداد ۱۳۹۶ - ۴:۱۴ ق٫ظ

سلام واقعا لذت بردم مقاله جامعی برای اولین بار خواندم راجع به عقیق
اما خواهش میکنم راجع به انواع عقیق های یمنی مثل کرزی کبدی انسی و غیره و طریق شناخت شان هم مطالبی بفرمایید واینکه کدام نوع مرغوب تر و گرانتره
قبلا از زحمات شما خیلی متشکرم

فرهاد خسروانی پور ۲۵ تیر ۱۳۹۶ - ۴:۱۱ ب٫ظ

درود فراوان بر شما مهندس. اطلاعات و دانش بسیار عالی رو درباره سنگ عقیق ارائه کردین. شاد و تندرست باشید.

مصطفی ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ - ۸:۲۸ ق٫ظ

سلام و عرض ادب خدمت شما استاد عزیز
جنس نخی که با اون عقیق یمن رو تست میکنن چیه؟
جنس نخ خاص هستش یا از هر جنسی میشه استفاده کرد؟

Arash Bakhshoodeh ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ - ۳:۳۴ ب٫ظ

علیک سلام
جنس نخی که برای تست عقیق و یا سوزاندن به روی نگین استفاده میشه از پنبه هستش اما گاهی از اوقات از موی سر هم برای آزمایش عقیق استفاده میشه

مصطفی ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ - ۷:۲۵ ب٫ظ

ممنون از توضیحات

برچسب ها :
خبرنامه NEWSLETTERS
برای عضویت در خبرنامه اینترنتی وبسایت پارس جواهر لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.