سوالی در بین علاقمندان به هنر انگشترسازی امروزها در جریان میباشد : آلیاژ فدیوم چیست؟

آلیاژ فدیوم Fedium یا Fidium از ترکیب دو فلز پالادیوم Pd و نقره Ag استحصال میشود.فلز پالادیوم از فلزات گروه پلاتین میباشد که به دلیل نزدیکی چگالی و عدد اتمی به نقره، قابلیت بالایی در انحلال کریستالی در نقره را دارد.مخلوط کردن دو فلز نقره و پالادیوم دارای رموز فنی و شیوه ی خاصی است که سازندگان کمتر تمایل به برملا کردن آن دارند و هر یک از اساتید رکابساز شیوه و سبک خود را در ساخت آلیاژ فدیوم دارد.قیمت هر گرم فدیوم به قیمت روز نقره و پالادیوم بستگی دارد و براساس مقدار درصد پالادیوم نسبت به نقره محاسبه میشود.

انگشتر رکاب فدیوم قلمزنی استاد محسن حیدری a

نحوه ترکیب فدیوم چگونه است؟ برای رکابسازی درصد انحلال فلز پالادیوم در نقره بین 5 تا 12 درصد میباشد.مهمترین مسئله انحلال پالادیوم در نقره، تفاوت نقطه ذوب نقره (961 درجه سلسیوس) و نقطه ذوب پلادیوم (1555.4 درجه سلسیوس) میباشد که در حدود 593 (درجه سلسیوس) است.برای ساخت آلیاژ فدیوم ، در محفظه ذوب (بوته)، پالادیوم را در ته بار نقره قرار میدهند و دمای کوره را افزایش می دهند.ابتدا فلز نقره به دلیل پایین بودن نقطه ذوب به مایع تبدیل میشود و در ادامه افزایش حرارت کوره و رسیدن به نقطه ذوب پالادیوم ، عمل انحلال فلز پالادیوم در نقره به دلیل مایع بودن دو فلز صورت میگیرد.ولی انجام کار به این راحتی نیست.بالا رفتن دمای مذاب نقره و عدم ماندگاری و توانایی کنترل دمای بهینه در کوره باعث ایجاد تخلخل و حباب در رکاب میشود و عمده مشکل کار ساخت آلیاژ پالادیوم همین ایراد است.برای جلوگیری از این عیب، اساتید رکابساز  روشهای خاص خود را به کار میبرند که راز و رمز کاری محسوب میشود.

انگشتر فدیوم کوپال شمشادی

در بیان امتیاز و برتریهای رکاب فدیوم نسبت به رکاب نقره میتوان به نکات زیر اشاره کرد :

1. رکاب نقره به دلیل پایین بودن استحکام پس از مدتی استفاده دچار خراش ،له شدگی و فرسودگی فیزیکی نامطلوب میشود که در رکاب فدیوم به دلیل بالا بودن استحکام فیزیکی، کمتر با این مشکلات مواجه هستیم.

2. رکاب نقره به مرور زمان در تماس با رطوبت و عرق پوست، سیاه میشود در حالیکه مقاومت فدیوم در برابر عرق و حتی مواد شیمیایی بالا بوده و این مشکل در رکاب فدیوم کمتر دیده میشود.

3. برای آقایانی که تمایل دارند رکاب گران قیمت استفاده نمایند ، رکاب فدیوم جایگزین مناسبی برای فلز طلا به شمار میرود چرا که مشکلات شرعی طلا را برای آقایان ندارد.

4. جلا، درخشندگی و زیبایی رکاب فدیوم بسیار بالاتر از رکاب نقره بوده و نظر علاقمندان را سریع جلب مینماید.

رکاب ترکیبی فدیوم و طلای استاد حیدری

اگر بتوان معایبی برای رکاب فدیوم در نظر گرفت، بیشتر در حوزه جواهرسازی و ساخت رکاب خواهد بود که عبارتند از :

1. پالادیوم فلز گران قیمتی میباشد.کوچکترین اشتباه در ذوب و ساخت آلیاژ باعث ضرر و زیان مادی رکابساز میگردد.چرا که پس از ذوب و قالبگیری نمیتوان پالایوم را با صرف هزینه کم مجددا فرآوری (گال کاری) نمود.

2. معمولا پس از عمل ریخته گری نمونه رکاب خارج شده از قالب به نظر مطلوب میرسد در حالیکه تخلخل مخفی در زیر لایه سطحی رکاب ممکن است در پرداخت نهایی آشکار شده و تمام زحمات جواهرساز را به باد دهد.جایی که کار ساخت ظاهرا تمام شده و سازنده تمام زحمت لازم را در قلمزنی، اره کاری و ابزار نهایی، متحمل شده است.

3. تغییر سایز رکاب فدیوم که لازمه آن دو عمل برش دادن و جوش دادن است برخلاف رکابهای نقره، به راحتی صورت نمیگیرد و رکاب فدیوم رفتار نامطلوبی در تغییر سایز و جوشکاری دارد و به همین دلیل، اساتید فن رکاب فدیوم را برخلاف رکاب نقره به صورت یک تکه و بدون هیچگونه عملیات جوشکاری میسازند.

برای سهولت شناخت رکاب فدیوم از حرف اختصاری F به عنوان نماد آلیاژ فدیوم در جواهرسازی استفاده میشود. تصویر زیر مهر رکاب فدیم استاد حاج محمدحسین جدی میباشد که به عنوان نمونه آورده شده است:

مهر رکاب فدیوم استاد جدی

استاد حاج محمدحسین جدی با آشنایی و تجربه بالایی که در جواهرسازی داشته (احتمالا) در مواجه با زیورآلات اروپایی متوجه آلیاژ فدیوم شده و نخستین بار در ایران توسط ایشان انگشتر با جنس فدیوم وارد حرفه جواهرسازی شده است.استاد جدی انگشترهای زیبایی در مدلهای مختلف با آلیاژ فدیوم خلق کرده اند که در زمره آثار ارزشمند هنر اسلامی ایران زمین جاودانه شده است.

انگشتر رکاب فدیوم

در زمینه ساخت رکاب فدیوم اساتید مطرحی اکثرا در بازار تهران و قم به کار مشغول هستند که میتوان به استاد محمد کاوه (گل افشاری)،استاد اسفندیار خسروی،استاد محسن حیدری، استاد محمدمحمود خانی، استاد امیرمحمدی (نقره سازان)، استاد آصف قاسمی ،استاد علی محمدی (محک)، استاد رسول محمدی و استاد کریمی به اختصار اشاره کرد.همچنین در شهر زنجان که در سالهای اخیر به یکی از قطبهای مهم رکابسازی ایران تبدیل شده است، اساتید رکابساز نظیر استاد غلامرضا و استاد حسن رضا بیگلو،استاد حسین جعفری (صدف)، استاد صابر بهلولی (فاخر) و استاد پرویز قاسمی ساخته های زیبایی از رکاب فدیوم علی الخصوص در رکاب شیخ احمد عرضه کرده اند و انتظار میرود با توجه به مزایای رکاب فدیوم روز به روز به شمار علاقمندان و اساتید جواهرساز فعال در این خصوص افزوده شود و شاهد آثار بدیع و زیبای بیشتری باشیم.

نویسنده : پارس جواهر ، آرش بخشوده

8:14 ب.ظ انگشتر جدی
سالار محمدی 23 ژوئن 2016 - 10:12 ق.ظ

سلام آقای بخشوده ممنون از مطالب جامع و اموزندتون

رکابساز همکار 25 ژوئن 2016 - 5:50 ب.ظ

سلام مهندس جان
در مورد ترکیب فدیوم توضیحات شما کامل بود
با اجازه شما مطلبی میخواستم عرض بکنم
در درصدهای بالاتر از 12 سختی فدیوم زیاد میشه و دیگه سوهان یا اره روی رکاب کار نمیکنه به همین خاطر از درصد زیر 12 استفاده میشه
بنده معمولا از 8 درصد تا 11 پالادیوم در درست کردن آلیاژ فیدیوم استفاده میکنم که خوب جواب داده
در ضمن از همکاران محترم در تبریز آقای مختاریان و توفیق رکابهای فدیوم خوبی امروزا درست میکنن که لازم دونستم به اونا اشاره بکنم
باز هم از بابت مطالب خوب سایت شما سپاسگذارم

Star 1 آگوست 2016 - 11:38 ب.ظ

سلام آقای بخشوده قصد تهیه ی یک رکاب فدیوم مدل هشت چنگ دارم لطفا از همکاراتون تو تبریز معرفی کنید یا شماره ای بدید که من تهیه کنم ممنون….

ناصح 25 اکتبر 2016 - 1:42 ب.ظ

سلام من یه حلقه دارم ازفدیوم و ساخت دست همسرمه و بابرلیان توش کارشده میخوام بفروشمش آیاقیمتی داره؟

حسین 6 دسامبر 2016 - 2:56 ب.ظ

سلام. طریقه تشخیص فدیوم چگونه است؟ چون مهر جعلی F را زیاد الان درون رکابهای ماشینی میزنند. اگر این نکته را هم اضافه کنید مطلب خیلی مفیدتر میشود.

حافظ 1 ژانویه 2017 - 1:38 ب.ظ

سلام چطوری باید تشخیص داد که رکاب فدیوم اصلی یا نه

کاوه 16 ژانویه 2017 - 3:34 ب.ظ

سلام ایا رکابهای استاد مهدی جدی که فاقد کلمه F هستن در ساخت انها هم فدیوم به کار رفته؟

Arash Bakhshoodeh 16 ژانویه 2017 - 10:47 ب.ظ

علیک سلام کاوه عزیز
بنده در آثار استاد مهدی جدی رکاب نقره و غیر فدیوم تا بحال ندیدم اما ممکنه که وجود داشته باشه
واقعیت اینه که ساخته های استاد مهدی جدی اکثر مربوط به زمان سکونت ایشان در جوار پدر محترم استاد حاج محمدحسین جدی در تهران هستش و از آنجائیکه تمام ساخته های استاد جدی بزرگ در تهران، آلیاژ فدیوم هستند ، گمان نمیکنم که ساخته ای از ایشون بشه پیدا کرد که از جنس نقره باشه

احمد پناهلو 18 فوریه 2017 - 10:37 ب.ظ

سلام ممنون از راهنمایی شما
واقعا استفاده کردم
به امید خدا بکمک دوستان و آشنایان و از آنجایی که بنده علاقه عجیبی به ساخت رکاب جواهر و بخصوص انگشتر نقره دارم انشاالله بتوانم به یاری دوستان یک انگشتر ساز حرفه ای باشم
به امید حق

Arash Bakhshoodeh 19 فوریه 2017 - 1:07 ق.ظ

سلام جناب آقای پناهلو

برادر عزیزم خواستن ، توانستن است
بنده برای شما و راهی که در پیش دارید خوشبین هستم و از صمیم قلب برای شما آرزوی موفقیت دارم
ان شاالله با همت عالی که دارید روزی فرا برسه که انگشترهای ساخته شده به دستان هنرمند شما، زینت بخش سایت پارس جواهر باشه

بهراد غفوری ساداتی 30 مارس 2017 - 9:56 ب.ظ

سلام و تشکر از راهنمایی شما
آیا پالادیوم در کوره های زمینی آب میشود..با کپسول اکسیژن چطور..کدام بهتره؟یا کوره ی القایی؟
متشکرم

Arash Bakhshoodeh 30 مارس 2017 - 10:37 ب.ظ

سلام برادر
فرآیند ذوب به حرارت (مقدار گرمایی لازم برای ذوب) و دمای ذوب بستگی داره و تفاوتی نداره که بوته حاوی پالادیوم در کوره زمینی قرار داشته باشه و یا به طریقه القایی به آن گرما منتقل بشه.
گرچه در کوره های القایی ، محتوای مذاب پاک و بدون کربن و در کل مطلوب تر هستش در حالیکه در کوره های زمینی کنترل گرمایش و کنترل آلودگی ذوب کار ساده ای نیست.
عملیات ذوب فقط گذاشتن قطعات داخل بوته گرافیتی و حرارت دادن تا دمای لازم نیست ، بلکه برای کمک ذوب بایستی از موادی تحت عنوان فلاکس استفاده کرد تا مذاب یک دست و مطلوب برای ریخته گری کردن فراهم نمود.
برای مثال در ریخته گری آهن از فلاکسهای فرو سیلیس و فرو منگنز استفاده میشود.
در کل نکات تکنیکی در فرآیند ساخت آلیاژها دارای پیچیدگی خاص خود هستش و در مورد ساخت آلیاژ فدیوم هم که مخلوطی از دو عنصر نقره و پالادیوم هستش این قضیه صدق میکنه

عماد 15 ژوئن 2017 - 2:15 ب.ظ

مهندس بخشوده عزیز
عرض ادب و ارادت، استفاده کردیم از دانش تخصصی حضرتعالی، امیدوارم همواره پایدار باشید
شما افتخار این صنعت و هنر هستید که خالصانه دانسته هاتون رو در اختیار علاقمندان قرار میدین،
در صنفی که کمتر دانسته های حتی غیر تخصصی و غیر فنی نیز به علاقمندان ارائه نمیشه.
ممنونیم

محمد محمدی 24 جولای 2017 - 4:06 ق.ظ

سلام.دوست عزیز
ممنون از سایت بسیار جامع شما…که بسیار مفید و آینده دارتر خواهد بود در زمینه معرفی این هنر ناب .

یک سوال داشتم عزیز
؟؟
درجوار اساتیدی در قم بودم و در کارگاه هایشان حضورداشتم ولی هیچکدام به این مساله اشاره نکردن که ((رکاب فدیوم رفتار نامطلوبی در تغییر سایز و جوشکاری دارد و به همین دلیل، اساتید فن رکاب فدیوم را برخلاف رکاب نقره به صورت یک تکه و بدون هیچگونه عملیات جوشکاری میسازند.))
و تماما به روش نقره با کمی تغییر در میزان لحیم فدیوم را هم جوش میدادن.
اینکه شما میفرمایید این اساتیدی که نام بردید از روش ریخته گری (سیلندری)کار نیمه دستساز میسازند؟؟ و یا اینکه منظورتان اینست که صرفا نمیشه الیاژ فدیوم رو جوشکاری کرد ؟؟
ممنون میشم بنده رو توجیه بفرمایید .

Arash Bakhshoodeh 24 جولای 2017 - 4:47 ب.ظ

سلام برادر
رکاب فدیوم رو میشه با نقره یا لحیم جوش داد
اما عدم هماهنگی در آلیاژ سیم جوش و رکاب ، باعث میشود که استحکام مکانیکی لازم در ناحیه جوشکاری پایین تر از حد مطلوب باشد
در ثانی خط جوش نقره به صورت خطوط ناهماهنگ و نازیبا در رکاب فدیوم درمیاد که اکثرا با آبکاری مخفی کاری میکنند

مهرداد 27 جولای 2017 - 3:55 ب.ظ

سلام بنده رکاب ساز هستم. بنده از الیاژ فدیوم نقره پلاتین. طلا و تمام پالادیوم استفاده میکنم برای مشتری ها و رکاب شیخ احمد دو تکه هست و هیچ مشکلی در جوشکاری ندارم البته کار سختیه. تاج شیخ احمد خودش ۳تکست ک میشه یک تکه و ب پایه جوش میخوره .دوستانی ک تمایل ب ساخت رکاب در مدلهای شیخ احمد و کمره و دیگر مدلها دارند میتونم براشون با بهترین کیفیت و درصد الیاژ بسازم.
لازم ب ذکر است که بیشتر تولیدات ب ایتالیا یونان و ترکیه صادرات میشوند. و نمونه کارهای من در کشور بسیار اندک و انگشت شمار هستند در هر شهر ک بیشترین تعداد کارهای من در کردستان تبریز و شیراز هستند.
جهت هماهنگی
@mmeadhrdohar
تل گرلم بنده

مهرداد 27 جولای 2017 - 3:56 ب.ظ

مهرداد رکابساز شیخ احمد از فدیوم طلا نقره و پلاتین

محمود 29 آگوست 2017 - 11:46 ب.ظ

تو سازنده های رکاب اسم استاد بزرگوار مهدی برادران جا افتاده که واقعا کارهای فدیومشون چشم نواز هست

برچسب ها : ,
خبرنامه NEWSLETTERS
برای عضویت در خبرنامه اینترنتی وبسایت پارس جواهر لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.